Rodziny skoligacone

 

 

Zajmiemy się tu wybranymi rodzinami, spowinowaconymi z Molendami poprzez związki małżeńskie (zawarte w Modrzu). Są to w kolejności chronologicznej:

1. Wywiasowie (małżeństwo 1837 r. - Andrzej Molenda i Katarzyna Wywias),

2. Jankowscy (małżeństwo 1847 r. - Andrzej Molenda i Katarzyna Jankowska),

3. Linke (małżeństwo 1860 r. - Tomasz Molenda i Franciszka Linke),

4. Torscy (małżeństwo 1865 r. - Idzi Molenda i Elżbieta Torska),

5. Gmerkowie (małżeństwo 1892 r. - Michał Gmerek i Antonina Molenda).

Prezentujemy poniżej krótkie dzieje tych rodzin.

 

Wywiasowie

 

Nestorzy rodu: Michał Wywias i Jadwiga, pobierają się w 1781 roku w par. Łódź k/Stęszewa. Michał w chwili swojego ślubu jest wdowcem i przybywa z Sowińca. Ich syn, Marcin, rodzi się w Zamysłowie (par. Stęszew), gdzie Michał jest pasterzem bydła. Kiedy Marcin ma niespełna 7 lat, jego ojciec umiera, a matka wychodzi ponownie za mąż - za Jakuba Grygiera. Nie wiemy kiedy Marcin przybywa do par. Modrze, lecz żeni się tu i osiada na stałe. Chałupnik Marcin Wywias i jego żona, Małgorzata z Błachów (później nazwisko to przekształciło się w Błaszyk) - córka Józefa i Katarzyny, mieszkają na początku XIX wieku we wsi Strykowo w parafii Modrze. Znamy ośmioro dzieci Marcina i Małgorzaty: Katarzynę, Jakuba, Wawrzyńca, Jana, Alojzego, Antoninę oraz bliźnięta: Agnieszkę i Antoniego. Spośród nich Jakub zmarł w wieku czternastu lat „z powodu gorączki”, Wawrzyniec - w wieku sześciu lat „na ból brzucha”, Antonina licząc ponad miesiąc, a Antoni - jako ośmioletnie dziecko „na puchlinę wodną”. Ich rodzice w latach 1829-46 określani są jako chałupnicy, przedtem i potem - komornicy.

W 1836 roku w wyniku uwłaszczenia (recesu regulacyjno - separacyjnego wsi Strykowo), mój prapraprapradziadek Marcin Wywias otrzymuje 46 morgów i 107 prętów kwadratowych ziemi (ok. 11,9 ha), w tym pod zabudowania/podwórze/ogród - ok. 0,51 ha, roli - ok.11,2 ha, łąki - ok. 0,16 ha i nieużytków - ok. 0,02 ha. W zamian za nadanie Marcin zobowiązuje się płacić dworowi coroczny stały czynsz pieniężny, tj. 15 talarów i 15 srebrnych groszy oraz państwu - podatek w kwocie 1 talara i 20 srebrnych groszy. Zaś parafii każdego roku na św. Marcina (11 listopada) obiecuje oddawać mesznego: 7 17/22 mac żyta i tyle samo owsa (po ok. 26,7 l).

W 1837 r. najstarsza córka Marcina i Małgorzaty, Katarzyna, wychodzi za wdowca, Andrzeja Molendę, syna Jana i Franciszki, który niedawno przybył do Strykowa z Kotowa koło Poznania. Ich dalsze losy opisane są w zakładce DZIEJE RODU. Dziesięć lat później Katarzyna umiera „z powodu wysokiej gorączki”.

Jej brat - Jan, żeni się w Konarzewie z Jadwigą Olejniczak. Doczekują się dziewięciorga dzieci: Katarzyny, Marcina, Marianny, Józefa, Michała, Szczepana, Marianny (drugiej), Ludwiki i Elżbiety. Z tego Marianna (pierwsza) umiera w dzieciństwie „na ból w klatce piersiowej”, Michał „na krosty”, Szczepan „na kaszel”, a Elżbieta na ospę. Józef umiera w wieku dwudziestu trzech lat. Jan jest typowym wyrobnikiem: przenosi się wraz z rodziną tam, gdzie jest praca. Jego dzieci rodzą się w najróżniejszych miejscowościach: Roszkowie, Strykowie, Będlewie (par. Łódź) i Wronczynie. Na początku lat 70-tych XIX w. przenoszą się całą rodziną do Stęszewa. Spośród dzieci Jana Wywiasa i Jadwigi, znane są nam dalsze losy ich córki, Katarzyny. W 1867 r. wychodzi ona w Modrzu za mąż za Wojciecha Krzyżanka z Zaparcina, robotnika dniówkowego Najpierw zamieszkują we Wronczynie, przejściowo w Tomicach, potem przenoszą się do Będlewa, Bieczyn, wreszcie do Starego Borówka. Znamy piątkę ich dzieci: Mariannę, Franciszkę, Wiktorię, Stanisława i Andrzeja. Najstarsza Marianna wychodzi w Głuchowie za parobka Andrzeja Pawlaka, syna Andrzeja i Marianny ze Skórczyków. Znamy tylko ich syna Stanisława. Kolejna córka Jana, Marianna, mieszka u siostry Katarzyny Krzyżanek. Ma nieślubną córkę Zofię, która jednak wkrótce umiera. Jan Wywias umiera w Stęszewie w 1884 r.

Brat Jana - Alojzy, umiera we Wronczynie w czasie epidemii cholery w 1866 r., w wieku trzydziestu siedmiu lat.

Najmłodsza córka Marcina i Małgorzaty - Agnieszka, wychodzi za Macieja Frąckowiaka ze Stęszewa i ma z nim córkę Katarzynę. Trzy lata później jej mąż umiera, a po trzech miesiącach Agnieszka ponownie wychodzi za mąż, tym razem za Andrzeja Ochockiego z Witobla. Świadkiem na ich ślubie jest brat Agnieszki - Jan. O dzieciach z drugiego związku nic nam nie wiadomo.

Marcin Wywias umiera w Strykowie w wieku 58 lat z „powodu gorączki” i pochowany zostaje na cmentarzu w Zadorach. Jego żona, Małgorzata - umiera dwadzieścia lat później we Wronczynie, „ze starości”, o czym zawiadamia syn Jan.

Niestety, nazwisko Wywias/Wywijas prawie całkowicie zniknęło z okolic Modrza i Stęszewa. „Winna” temu była bardzo wysoka umieralność w tej rodzinie, znaczna przewaga dziewcząt wśród dzieci oraz najróżniejsze migracje...

 

Opracowała: Lila Molenda                                                                                                                                                       Ostatnia aktualizacja: 29.10.2013

 

Jankowscy

 

Jankowscy/Jankoscy mieszkają w miejscowościach: Wronczyn, Zadory, Srocko Małe. Czy wszyscy są spokrewnieni ze sobą, na razie nie wiemy.

„Nasza” rodzina Jankowskich pochodzi od Jana i Reginy i mieszka we Wronczynie. Znamy trójkę ich dzieci: Wojciecha, Mateusza i Michała. Wojciech, żonaty z Antoniną z Przedwojskich ma synów: Ignacego i Franciszka. Niestety, nie znamy ich dalszych losów. Jego brat Michał, wolarz, i jego żona, Agata z Wysockich doczekują się dzieci: Pawła, Adama, Jakuba i Franciszka. Michał wkrótce umiera na paraliż, jego żona umrze 13 lat później. Natomiast Mateusz, komornik, żeni się w 1804 roku w Modrzu z Rozalią z Klępickich. Znamy piątkę ich dzieci: Mateusza, Walentego, Barbarę, Mariannę, Katarzynę i Cecylię. Ich matka Rozalia umiera „na wodną puchlinę” w wieku 42 lat. Mateusz, pozostawszy sam z małymi dziećmi, wkrótce żeni się ponownie ze służącą Ewą Gaszyńską. Rodzi mu ona synka Jakuba, który jednak w wieku 8 miesięcy umiera na koklusz. Spośród dzieci z pierwszego małżeństwa, pierwsza wychodzi za mąż Barbara - za komornika-wdowca, Tomasza Marka z Modrza. Doczekują się dziewięciorga dzieci: Antoniego, Józefy, Róży, Bartłomieja, Idziego, Stanisława, Franciszka, Apolonii i Jadwigi. Po kilku dniach od urodzenia umiera Franciszek i Jadwiga. Antoni poślubi w Konojadzie Michalinę Dominiak, córkę Szymona i Urszuli. Rodzi im się w Modrzu syn Ignacy, który wkrótce umiera. Prawdopodobnie przebywają w Modrzu tylko przejściowo, a mieszkają gdzie indziej. Józefa poślubia Kacpra Dudkę. Mają siedmioro dzieci: Marcina, Agnieszkę, Jana, Mariannę, Szczepana, Antoniego i Magdalenę. Marcin umiera podczas epidemii cholery, Jan jako siedmiolatek, Magdalena jako niemowlę. Agnieszka ma nieślubnego syna Jana Dutkę, który umrze w 1944 r. w Modrzu. Potem wychodzi za Józefa Trzybińskiego. Szczepan ożeni się z Jadwigą Staniszewską. Ich ojciec, Kacper Dudka, umiera w wieku 81 lat w Modrzu jako wdowiec. Siostra Józefy, Róża, wyjdzie za Andrzeja Łabędzkiego. Znamy tylko dwójkę ich dzieci: Agnieszkę i Mariannę, urodzoną już po śmierci ojca. Agnieszka wychodzi za Józefa Ludwiczaka, mają córkę Marię. Owdowiała Rozalia ponownie wychodzi za mąż, tym razem za Walentego Gryskę. Doczekują się czwórki dzieci: Antoniego, Franciszka, Wincentego i Petroneli. Franciszek umrze w 1942 roku w Bydgoszczy, a Wincenty wkrótce po urodzeniu. Bartłomiej ożeni się z Konstancją Siudą i mieć będą siedmioro dzieci: Michalinę, Idziego, Wojciecha, Antoninę, Zofię, Ignacego i Franciszka. Idzi umiera jako 15-latek, a Michalina i Wojciech zaraz po urodzeniu. Brat Bartłomieja, Idzi, żeni się z Franciszką Iciejewską ze Stęszewa, znamy dwójkę ich dzieci: Michalinę i Wojciecha. Stanisław żeni się z Marianną Hałas, córką Piotra i Agnieszki. Mają pięcioro dzieci: Idziego, Agnieszkę, Idziego, Szczepana i Antoninę. Wszystkie dzieci, oprócz Szczepana, umierają w dzieciństwie. Najmłodsza Apolonia wybiera Józefa Targowskiego, mieszkają w Twardowie. Doczekują się siedmiorga dzieci: Jana, Antoniny, Walentego, Wiktorii, Katarzyny, Józefa i Magdaleny. Jan żeni się z Wiktorią Wilińską. Antonina ma nieślubną córkę Mariannę. Podobnie jej siostra Katarzyna ma nieślubnego syna Jana. Ich ojciec Józef Targowski umiera w Twardowie w 1912 r, Tomasz Marek, mąż Barbary, umrze w 1862 roku na suchoty. Barbara Marek z Jankowskich umiera podczas epidemii cholery w 1866 roku.

W międzyczasie, w wieku 53 lat umiera Mateusz Jankowski, z powodu „osłabienia wewnętrznego”, co zgłosiła żona Ewa.

Już po jego śmierci zawiera związek małżeński kolejne dziecko Mateusza - syn Walenty. Żeni się on z Petronelą Adamską. Mają piątkę dzieci: Wojciecha, Mariannę, Agnieszkę, Jakuba i Bartłomieja. Ten ostatni umrze w wieku 10 lat z powodu osłabienia, a jego siostra Marianna, jako 22-latka - na ospę. Agnieszka wyjdzie za Piotra Gielewskiego. O Wojciechu i Jakubie nie mamy informacji. Ich matka Petronela umiera w wieku 42 lat podczas porodu, a owdowiały Walenty żeni się powtórnie - z Marianną Stachowiak, z którą ma trójkę dzieci: Kacpra, Magdalenę i Piotra. Niestety: Walenty wkrótce umiera na suchoty, a syn Piotr rodzi się miesiąc po jego śmierci.

Tymczasem kolejna córka Mateusza i Rozalii - Marianna wychodzi za wdowca Wawrzyńca Bartłomiejczyka z Wronczyna. „Znikają” nam z oczu - opuszczają parafię Modrze. W 1883 r. spotykamy owdowiałą już Mariannę w Kawczynie, najpewniej to tam od dawna mieszkała wraz z mężem.

Jej siostra - Katarzyna wychodzi za dwukrotnego wdowca, Andrzeja Molendę ze Strykowa. Ich dalsze dzieje opisane zostały w zakładce DZIEJE RODU.

Najmłodsza Cecylia zawiera związek małżeński ze Stanisławem Piechockim. Ślub musiał odbyć się poza parafią Modrze, a w Strykowie rodzi im się tylko syn Antoni. Prawdopodobnie przebywali tu jedynie czasowo, a mieszkali gdzieś indziej.

Jednak prawie całe pozostałe rodzeństwo mieszka we Wronczynie - podobnie, jak zmarli rodzice: Mateusz oraz jego obie żony: Rozalia i Ewa. Rodzina Jankowskich w przeważającej większości była rodziną gospodarzy i chałupników, stosunkowo rzadko zmieniających miejsce zamieszkania.

 

Opracowała: Lila Molenda                                                                                                                                                       Ostatnia aktualizacja: 26.10.2013

 

Linke

 

Osoby o nazwisku Linke pojawiają się w parafii Wilkowo Polskie w 1828 roku. Nas najbardziej interesuje małżeństwo Andrzeja i Małgorzaty Linke z Żegrowa, bo to oni właśnie są dziadkami Franciszki. Andrzej i Małgorzata mają tylko dwoje dzieci: Emilię Monikę (ur. ok. 1818 r.) i Ferdynanda (ur. ok. 1823 r.), nie znamy jednak ich miejsca urodzenia.

Brzmienie nazwiska pozwala postawić hipotezę, że rodzina Linke była niemieckiego pochodzenia. Przemawiają za tym również inne fakty: imiona typowe dla rodzin niemieckich, czasem podwójne. W aktach metrykalnych rodziny chrzestnymi i świadkami bywają osoby o niemiecko brzmiących imionach i nazwiskach. W okolicznych parafiach nazwisko Linke  występuje dość licznie, również w parafiach ewangelickich. Andrzej i Małgorzata ochrzcili swoje dzieci w wierze katolickiej.

Emilia Monika wychodzi w 1836 r. za pisarza (łac. scriba), Franciszka Adamczewskiego, urodzonego w Buczu syna Tomasza Adamczaka alias Adamczewskiego i Marianny z Rydligów alias Rydlichowskich. Początkowo młodzi mieszkają w Żegrowie, jednak szybko przenoszą się do Wilkowa Polskiego, gdzie Franciszek zostaje młynarzem. Rodzi im się pięcioro dzieci: Andrzej Melchior, Władysław, Amalia Antonina, Józef, Teofil, Marianna, Franciszek, Ignacy, Bolesław i Józefa. Pierwsze z dzieci umiera w wieku 9 miesięcy z powodu „bólu brzucha”, umiera też Józef (tyfus), Franciszek (na zęby), Ignacy i Józefa. Około 1847 roku przenoszą się do Bucza, gdzie Franciszek wciąż jest młynarzem. Ich syn Teofil, również młynarz, w 1878 roku żeni się w Mosinie z Cecylią Lipińską, córką Wojciecha i Teofili z Kuberskich. Prawdopodobnie zaraz po ślubie wracają do Bucza. Dalsze losy ich rodziny nie są nam na razie znane. 45-letnia Emilia Monika z domu Linke Adamczewska umiera w Buczu na suchoty, jej mąż Franciszek ją przeżywa.

Natomiast brat Emilii, Ferdynand, w 1842 r. żeni się z Konstancją Spieczyńską, córką Andrzeja i Małgorzaty z Mrugałów. Spieczyńscy są rodziną młynarską, od lat zasiedziałą w Wilkowie Polskim. Andrzej - nestor rodu, jest tam mistrzem młynarskim.

Ferdynand i Konstancja doczekują się aż szesnaściorga (!) dzieci: Teodora, Franciszki, Moniki, Józefa, Urszuli, Walentego, Piotra, Romana, Konstancji, Franciszka, Michała, bliźniaczek: Karoliny i Wiktorii, Wiktorii (drugiej), Antoniego Franciszka oraz Andrzeja Jana. Spośród nich, aż dziewięcioro umiera w dzieciństwie: Teodor, Monika, Urszula, Roman, Konstancja, Michał, druga z bliźniaczek, Antoni Franciszek i Andrzej Jan. Tak więc nasza Franciszka jest najstarsza z rodzeństwa. Po śmierci teścia Ferdynand zostaje młynarzem w Wilkowie Polskim, dokąd przenosi się z Żegrowa wraz z rodziną. Młynarstwem zajmuje się tylko sześć lat (1847-53). Na jesieni 1853 r. jego rodzina przeprowadza się do wsi Śniaty, gdzie Ferdynand jest już rolnikiem. Trzy lata później umiera „na paraliż” Małgorzata - 63-letnia matka Emilii i Ferdynanda. Zgon zgłasza syn.

W 1859 r. Ferdynand i Konstancja Linke wraz z dziećmi przenoszą się ze wsi Śniaty do Strykowa w parafii Modrze i tam się osiedlają. To tu rodzi się ostatnia trójka ich dzieci. W 1860 r. 17-letnia Franciszka Linke wychodzi za Tomasza Molendę, syna Andrzeja i Katarzyny z Wywiasów. Świadkiem na ich ślubie jest Ferdynand - ojciec Franciszki. Dalsze losy ich rodziny opisałam w zakładce DZIEJE RODU.

Jej brat, Józef Linke, pojawia się jako chrzestny Antoniny Molendy, córki Tomasza i Franciszki z domu Linke. Mieszka wtedy w Sapowicach. Niestety, nie znamy jego dalszych losów.

Kolejny brat, Piotr, żeni się w parafii Ceradz Kościelny z wdową, Marianną Przeźmierską, córką Stanisława i Łucji z Mizernych. Znamy tylko ich córkę Walentynę, która wychodzi w Stęszewie za Jakuba Przybylskiego. Córka Walentyny i Jakuba Przybylskich, Marianna, zawiera związek małżeński w Poznaniu, jednak nie znamy personaliów jej męża.

Natomiast siostra Piotra, Karolina, wychodzi za mąż za Józefa Webera. Mieszkają w Modrzu, a Józef pracuje jako fornal i parobek owczarski. Znamy czwórkę ich dzieci: Jana, Mariannę, która umiera w dzieciństwie, Agnieszkę i Antoninę. Prawdopodobnie mają ich więcej.

Najmłodsza Wiktoria wychodzi w USC Głuchowo za Franciszka Ossesa, który jest młodszym bratem Stanisława, męża Barbary z Molendów (patrz: DZIEJE RODU) - siostrzenicy Wiktorii. Natomiast ich ślub kościelny ma miejsce w Modrzu. Rodzą im się dzieci: Antoni, Józef, Wawrzyn, Stanisław, Józef (drugi), Marcin, Anna i Marianna. Około 1896 roku zamieszkują na stałe w Stęszewie. Anna nie wyszła za mąż, pochowana jest na tamtejszym cmentarzu parafialnym. Franciszek i Wiktoria umierają w Stęszewie, w latach kolejno: 1934 i 1926.

Również nestor rodu, Ferdynand Linke, umiera tam w wieku ponad 80 lat.

 

Opracowała: Lila Molenda                                                                                                                                                       Ostatnia aktualizacja: 30.09.2011

 

Torscy

 

Na początku XIX wieku parobek Józef Torski wraz z żoną, Teresą z Ignaczaków, mieszkają w Strykowie. Wiemy o czwórce ich dzieci: Joannie, Tomaszu, Macieju i Cecylii. Ich syn Tomasz umiera w wieku 11 lat na odnawiającą się chorobę płuc. W tym samym roku umiera 42-letni Józef z powodu „nagłej choroby”. Owdowiała Teresa zostaje sama z trójką małych dzieci. Nie wychodzi ponownie za mąż - wychowuje je sama, jednocześnie pracując w majątku.

Joanna jest już dorosła i pracuje jako służąca w majątku strykowskim. Łacińskie słowo „famula”, tłumaczone jako „służąca” w tym wypadku oznaczało robotnicę rolną, wyrobnicę, czyli żeński odpowiednik parobka. We wszystkich znanych nam aktach występuje ona pod imieniem Julianna, lecz jej akt chrztu, czyli dokument źródłowy, mówi nam co innego. Joanna  nigdy nie wychodzi za mąż, za to doczekuje się dwójki nieślubnych dzieci z nieznanym/i ojcem/ami: Elżbiety i Wawrzyńca Torskich. Niestety, synek umiera w wieku 5 lat „na ból głowy”. Elżbieta wychodzi w 1865 r. za Idziego Molendę, syna Andrzeja i Katarzyny Wywias. Ich dalsze losy opisane zostały w zakładce DZIEJE RODU. Joanna Torska umiera w Strykowie w sędziwym wieku 86 lat, a o jej zgonie zawiadamia brat Maciej. Prawdopodobnie to u niego mieszkała po opuszczeniu przez córkę rodzinnych stron.

Tymczasem jej brat Maciej, parobek, żeni się w 1842 r. ze służącą Marianną ze Strzelczyków. Niedługo pojawia się gromadka dzieci: Nepomucena, Agnieszka, Marcjanna, Jan (pierwszy), Barbara i Jan (drugi). Najpierw wychodzi za mąż  Nepomucena - za wdowca, Jakuba Piekarka, syna Franciszka i Marianny, parobka z Modrza. Mają piątkę dzieci: Marcina, Mariannę, Agnieszkę, Michała i Marię. Marcin i Agnieszka umierają „na gardło”, umiera też Michał. Marianna poślubia Franciszka Lubańskiego, a jej siostra Maria wychodzi w Modrzu za Andrzeja Gawrona, syna Marcina i Marianny z Michalczaków. Znamy czwórkę ich dzieci: Andrzeja, Józefę, Mariannę i Stanisława, który umiera w dzieciństwie. Gawronowie kilka lat przebywają w Oberhausen, potem wracają do Strykowa. Jakub, mąż Nepomuceny, umiera mając 50 lat. Trzy lata po jego śmierci Nepomucena wychodzi ponownie za mąż, również za wdowca, Marcina Antkowiaka, syna Walentego i Agnieszki z Bąków, wyrobnika ze Strykowa. Doczekują się dwójki dzieci: Józefy i Stanisława. Przy ostatnim porodzie Nepomucena umiera. Jej córka Józefa wychodzi w Modrzu za Jana Walkowiaka, syna Franciszka i Ewy z Jurgów. Natomiast Stanisław żeni się dwukrotnie w Gladbeck w niemieckiej Westfalii, lecz nie znamy imion i nazwisk jego obu żon.

Agnieszka wychodzi za Franciszka Olejniczaka ze Stęszewa, syna Idziego i Agnieszki Tyrocik. Mają tylko jednego syna, Józefa. Agnieszka umiera w wieku 35 lat przy porodzie, dziecko rodzi się martwe.

Trzecia córka Macieja i Marianny - Marcjanna, podobnie, jak siostry pracuje w Strykowie jako służąca. Rodzi nieślubnego syna Franciszka Torskiego. Jeszcze w tym samym roku wychodzi za Stanisława Ochockiego. Wiemy o ich dwóch córkach: Agnieszce i Michalinie, lecz prawdopodobnie mają więcej dzieci. Michalina wychodzi w Stęszewie za Wojciecha Błotnego.

Historia powtarza się u jej siostry Barbary. Ona również ma nieślubną córkę, Mariannę Torską. Ta z kolei też rodzi panieńską córkę - Stanisławę Torską, urodzoną w Bieczynach. Marianna umrze w 1947 roku, co odnotuje USC Śrem. Dwa lata po urodzeniu Marianny, Barbara wychodzi za Rocha Jezierskiego - brata Andrzeja, późniejszego męża Katarzyny Molendy (córki Tomasza i Franciszki Linke). Rodzi im się piątka dzieci: Jakub, Michał, Katarzyna, Franciszek i Magdalena.

Najmłodsze dziecko Józefa i Teresy Torskich - Cecylia, wychodzi za Michała Pawelczaka, parobka z Twardowa. Znamy tylko trójkę ich dzieci: Franciszka, Szczepana i Wiktorię.

Nestorka rodu, Teresa Torska umiera „ze starości” w wieku 67 lat, prawie trzydzieści lat po śmierci męża. Jak bardzo uboga to była rodzina niech świadczy fakt, że Teresa zmarła jako żebraczka, o czym mówi nam jej akt zgonu…

Nazwisko Torski zupełnie zniknęło z okolic Stęszewa, głównie z powodu prawie wyłącznie żeńskich potomków w tej rodzinie.

 

Opracowała: Lila Molenda                                                                                                                                                       Ostatnia aktualizacja: 30.09.2010

 

Gmerkowie

 

Rodzina Gmerków jest rodziną bardzo dużą, mocno rozgałęzioną - zasiedziałą w parafii Modrze co najmniej od początków XVIII stulecia. Jest to jak dotąd jedyna rodzina, której genealogię dane nam było prześledzić od lat 20-tych XVIII wieku. Gmerkowie od początku byli kmieciami, gospodarzami, dlatego raczej nie zmieniali miejsca zamieszkania. Ich historia zaczyna się od Jakuba Gmerka i jego żony Katarzyny, zamieszkałych w Modrzu. Znamy trójkę ich dzieci: Urbana, Szymona i Kazimierza. Najstarszy Urban żeni się w Modrzu z Marianną. Rodzą im się synowie: Antoni, Walenty i Mateusz. Po śmierci żony poślubia imienniczkę poprzedniej żony, również Mariannę. Z drugiego związku rodzą się córki: Katarzyna (później zamężna Szczepaniak) i Marianna, zamężna z Marcinem Ciołkiem. Najstarszy syn Urbana, Antoni Gmerek alias Bigoraj, określany jest w aktach jako żołnierz pułku wschowskiego (łac. miles de Regimenti  Wschovensi). Chodzi oczywiście o wojsko pruskie, mówimy tu o latach 1796-1804. Antoni żeni się dwukrotnie: po raz pierwszy z nieznaną z nazwiska Katarzyną, z którą ma dzieci: Izydora, Anastazję, Filipa i Idziego, a po jej śmierci z Cecylią Hajer. My zajmiemy się bliżej gałęzią pierworodnego syna Urbana - Izydora Gmerka, bo to z jego gałęzi bezpośrednio wywodzą się potomkowie Antoniny z d. Molendy i jej męża, Michała Gmerka.

Izydor jest dwukrotnie żonaty. Z pierwszą żoną Anną Nowacką ma dzieci: Adama, Mariannę (umiera w wieku 14 lat „na puchlinę wodną”), Wawrzyńca, Mateusza i Katarzynę (umiera jako niemowlę).

W 1841 r. Adam żeni się z Marcjanną Maik, córką Jana i Marianny. Doczekują się sześciorga dzieci: bliźniaków Franciszka i Konstancji, Michała, Pawła oraz drugiej pary bliźniąt: Antoniny i Marianny. Franciszek i Konstancja, niestety, umierają kilka dni po urodzeniu „z powodu osłabienia”, Paweł w wieku 6 lat „z powodu bólu głowy”, a 3-miesięczna Antonina „na nieznaną chorobę”. W ten sposób z grona potomków tego małżeństwa pozostaje wśród żywych tylko dwoje dzieci. W 1867 r. Michał, parobek, żeni się z Jadwigą Książek, służącą, córką Idziego i Marianny z Ładniaków. Mieszkają w Modrzu, gdzie rodzi im się jedenaścioro dzieci: Michał (syn), Jan, Franciszka (pierwsza), Magdalena, Wiktoria (pierwsza), Maria, Katarzyna (pierwsza), Wiktoria (druga), Franciszka (druga), Rozalia i Katarzyna (druga). Rodzinę tę spotyka ogromna tragedia: Franciszka (pierwsza), Wiktoria (pierwsza), Maria, Katarzyna (pierwsza), Wiktoria (druga), Franciszka (druga) i Rozalia umierają w dzieciństwie. Spośród jedenaściorga, prawdopodobnie tylko czwórka dzieci przeżywa. Najstarszy Michał (syn) żeni się w 1892 r. z Antoniną z Molendów, córką Tomasza i Franciszki z d. Linke. Dalsze dzieje tego małżeństwa opisane zostały w zakładce DZIEJE RODU. Jan żeni się w Stęszewie z Agnieszką Kaczmarek i osiedla się w Łodzi. Znamy trójkę ich dzieci: Jana, Jadwigę i Teresę, która umiera w wyniku komplikacji poporodowych, podobnie, jak jej matka. Natomiast siostra Michała (syna), Magdalena, doczekuje się szóstki dzieci nieślubnych: Walentego, Stanisława, Jakuba, Jana, Andrzeja i Katarzyny. Katarzyna umrze w 1962 roku, co odnotuje USC Stęszew. Również ma nieślubne dzieci: Mariannę, która umiera w dzieciństwie i Jadwigę.

Córka Adama i Marcjanny Gmerków - Marianna, w 1873 r. wychodzi za Idziego Książka, brata Jadwigi - żony jej brata Michała. Czyli rodzeństwo Gmerków ożeniło się/pobrało z rodzeństwem Książków. Około 1877 roku przenoszą się z Modrza do Szczepowic, a następnie do Głuchowa. Znana nam jest jedenastka ich dzieci: Katarzyna, Marianna, Regina, Rozalia, Michał, Andrzej, Stanisława, Jan, Franciszka, Cecylia i Józefa. Czwórka z nich: Katarzyna, Andrzej, Jan i Cecylia umierają w dzieciństwie. Najstarsza Marianna wychodzi w Głuchowie za Franciszka Szeląga, syna Wojciecha i Agnieszki z Gumperów. Doczekują się piątki dzieci: Ignacego, Marianny, Andrzeja, Feliksa i Cecylii. Marianna umiera w niemowlęctwie. Siostra Marianny Szeląg, Franciszka, umrze w 1966 roku w Bytomiu. Ich ojciec Idzi Książek umiera w 1898 roku w Głuchowie.

Informacyjnie podajemy, że po śmierci pierwszej żony, Izydor żeni się w 1827 r. z Katarzyną z Kędzierskich, córką Marcina i Jadwigi. Doczekują się czwórki dzieci: Apolonii, Szymona, Ewy i Jana.

Nestor rodu - Izydor Gmerek, podobnie, jak jego pierworodny syn - Adam, umierają w Modrzu podczas wielkiej epidemii cholery w 1866 r.

Rodzina Gmerków była wielokrotnie spowinowacona z rodziną Krawczyków - i to właśnie w linii Izydora. A poprzez gałąź, wywodzącą się z jego pierwszego małżeństwa z Anną, której owocem był Idzi Krawczyk (syn Marianny z d. Gmerek, córki Wawrzyńca) - również z Molendami. Tak więc powinowactwo Gmerków z Molendami można nazwać podwójnym: zarówno przez Krawczyków, jak i przez Gmerków.  :-)

 

Opracowała: Lila Molenda                                                                                                                                                       Ostatnia aktualizacja: 26.10.2013

 

Copyright © 2009-2017 by Liliana Molenda

Powrót do góry

Projekt i realizacja: Liliana Molenda